phượng vĩ
Định nghĩa
- Danh từ:
- Cây phượng vĩ: "phượng vĩ" là tên gọi của một loại cây thân gỗ lớn, có hoa màu đỏ hoặc cam rực rỡ, thường nở vào mùa hè. Cây này có tên khoa học là Delonix regia, thuộc họ đậu (Fabaceae). Lá cây nhỏ li ti, giống lông chim phượng, và hoa có hình dáng như vương miện, thường được trồng làm cây cảnh hoặc cây bóng mát ở các đường phố, trường học.
- Hoa phượng vĩ: Chỉ riêng bông hoa của cây phượng vĩ, có màu đỏ tươi hoặc cam, nở thành từng chùm lớn, tạo nên cảnh sắc nổi bật.
Ví dụ sử dụng
Về cây:
- Cây phượng vĩ trước cổng trường đã già lắm rồi. (Cây phượng vĩ trước cổng trường đã có tuổi đời lâu năm.)
- Phượng vĩ thường được trồng dọc theo các con đường để tạo bóng mát. (Cây phượng vĩ thường được trồng dọc đường để che nắng.)
Về hoa:
- Mùa hè đến, hoa phượng vĩ nở đỏ rực cả góc sân. (Mùa hè, hoa phượng vĩ nở đỏ rực khắp sân.)
- Những cánh hoa phượng vĩ rơi đầy trên lối đi. (Những cánh hoa phượng vĩ rụng xuống lối đi.)
Các cách sử dụng nâng cao
"phượng vĩ" trong văn học và đời sống: "phượng vĩ" thường gắn liền với hình ảnh tuổi học trò, mùa hè, và nỗi nhớ trường lớp.
- Phượng vĩ nở là dấu hiệu của mùa thi và chia tay. (Hoa phượng nở báo hiệu mùa thi và sự chia ly.)
"hoa phượng vĩ": Cụm từ này nhấn mạnh vẻ đẹp của hoa, thường được dùng trong thơ ca.
- Hoa phượng vĩ đỏ thắm như lửa cháy giữa trời hè. (Hoa phượng vĩ có màu đỏ rực rỡ như ngọn lửa.)
Biến thể và từ gần giống
Phượng (danh từ): Cũng chỉ cây phượng vĩ, nhưng thường được dùng ngắn gọn trong giao tiếp hàng ngày.
- Cây phượng này cao quá! (Cây phượng vĩ này rất cao!)
Vĩ (danh từ): Trong từ "phượng vĩ", "vĩ" có nghĩa là đuôi, nhưng ở đây nó chỉ hình dáng lá cây giống đuôi chim phượng. Tuy nhiên, "vĩ" thường không đứng riêng lẻ để chỉ cây này.
Từ đồng nghĩa
- Phượng (danh từ): Cách gọi tắt phổ biến của "phượng vĩ".
- Cây phượng (danh từ): Tên gọi khác, thường dùng trong ngữ cảnh thân mật.
Thành ngữ liên quan
- Mùa phượng vĩ: Mùa hè, thời điểm hoa phượng nở rộ, thường gắn với kỷ niệm học trò.
- Mùa phượng vĩ lại về, lòng tôi bồi hồi nhớ trường xưa. (Mùa hè đến, tôi nhớ về trường cũ với nhiều cảm xúc.)